ADHD ATTENTION DEFICIT HYPERACTIVITY DISORDER Aandacht tekort stroornis met hyperactiviteit Wereldwijd zijn er miljoenen kinderen en volwassen die problemen ondervinden die worden omschreven als ADD, OOD, CD, HKD e.a. met als laatste daaraan toegevoegd ADHD. Allemaal verwante stoornissen waarbij er een verstoorde interactie is tussen de persoonlijke innerlijke wereld en de wereld om ons heen. ADHD waar in de huidige diagnostiek ook ADD ondervalt als subgroep en HKD is in tegenstelling tot wat velen denken geen tijdelijk stoornis.

ADHD

ATTENTION DEFICIT HYPERACTIVITY DISORDER
Aandacht tekort stroornis met hyperactiviteit

Wereldwijd zijn er miljoenen kinderen en volwassen die problemen ondervinden die worden omschreven als ADD, OOD, CD, HKD e.a. met als laatste daaraan toegevoegd ADHD. Allemaal verwante stoornissen waarbij er een verstoorde interactie is tussen de persoonlijke innerlijke wereld en de wereld om ons heen. ADHD waar in de huidige diagnostiek ook ADD ondervalt als subgroep en HKD is in tegenstelling tot wat velen denken geen tijdelijk stoornis. Het is een serieuze verstoring van neurologische processen in de hersenen, die in veel gevallen (circa 50 %) niet overgaat! Alleen door vroegtijdige signalering en diagnose kunnen kinderen geholpen worden om ernstigere klachten te voorkomen. Zonder behandeling ontstaan er hoge risico’s op het gebied van depressies, laag zelfrespect en eigen waarde, kwetsbare sociale verhoudingen en een levenlang problemen met scholing en werk.

Ayurveda kan door zijn unieke kijk op én kennis van het leven de problemen rondom ADHD in veel gevallen terugbrengen tot een leefbare situatie zowel voor het kind als voor de omgeving. Misschien bevreemd dit, tenslotte is dit een ‘moderne’ stoornis en Ayurveda is een wetenschap die duizenden jaren geleden is ontstaan en opgeschreven. In die tijd zaten regelmatig groepen geleerden bij elkaar en discussieerden, over de onderliggende samenhang van de natuur, het ontstaan van stoornissen en therapieën om de verstoorde balans te herstellen. Het inmiddels bekende Tridosha systeem is hieruit ontstaan. Zo is Ayurveda een systeem geworden, een manier van denken én leven die samengaat met de harmonie van de eigen natuur en de natuur om ons heen, toepasbaar op alles en iedereen. Dus ook stoornissen die een moderne oorsprong hebben, kunnen vertaald worden naar Ayurvedische termen doordat er gekeken wordt naar de onderliggende patronen / oorzaken van een kwaal. Een goed opgeleide Vaidya is dus in staat om óók moderne kwalen te analyseren en daar een behandelvorm voor te ontwikkelen.

De cijfers
Uit een onderzoek van de Gezondheidsraad 1 (2000) blijkt dat circa 2 % van alle kinderen in Nederland tussen de 5 en 14 jaar aan ernstige vormen van ADHD lijden. ADHD gaat vaak gepaard met grote overlast voor het kind en de omgeving. Waarbij het kind duidelijke belemmeringen voor de eigen ontwikkeling ervaart. Daarnaast hebben 3 – 6 % van alle kinderen minder ernstige symptomen van ADHD, met name de ADD vorm, die toch aanleiding geven tot overlast en belemmeringen. Als laatste is er een grote groep kinderen die aspecifieke gedragsproblemen vertonen met symptomen van ADHD gedrag. Reden tot bezorgdheid? Misschien toch wel als u bedenkt dat in een gemiddelde basisschoolklas van 25 kinderen er één kind is met ernstige ADHD symptomen en circa 2 met iets minder ernstige symptomen. En daarnaast een flink aantal kinderen met aspecifieke gedragsproblemen. Zijn er oplossingen? Ja zeker!

Definitie ADHD Reguliere geneeskunde
Deze stoornis die we nu onder het kopje ADHD zetten bestond al veel langer alleen werd die toentertijd Minimal Brain Damage (MBD) genoemd. MBD was met name een psychiatrische term waaronder een heleboel onverklaarde stoornissen vielen. Met MBD als leidraad is men indertijd begonnen aan de omschrijving van ADHD. Tegenwoordig is een uitgebreid onderzoek met duidelijk omschreven criteria voorhanden bekend in de psychologie en psychiatrie onder de term DSM IV 2.  Hierbij omvat ADHD niet alleen het hyperactieve kenmerk maar ook het te kort aan aandacht en impulsiviteit. Oude termen als lastig, te druk, overactief of gewoon een stil muurbloempje die moeite had met leren zijn van het toneel verdwenen. De kern van het probleem bij ADHD is gedragsinhibitie. Dat wil zeggen het vermogen om prikkels afkomstig van binnen of buiten, uitgelokt of al in gang gezette actie te onderdrukken, tegen te houden, te vertragen, uit te stellen of om te buigen. Dit zelf aansturend vermogen ontwikkelt zich vanaf het eerste levensjaar en daarbij is de innerlijke spraak ontwikkeling (het jezelf afvragen waar je mee bezig bent, of je dat wel wil en zo ja hoe, enzovoorts) erg belangrijk. Bij ADHD is deze gedragsinhibitie ernstig verstoord.

Ayurveda
In de Ayurveda wordt ADHD als een ernstige chronische Vata stoornis gezien. De persoon verstoord vaak niet alleen zijn eigen biologische huishouding (Prakriti = basis constitutie) maar ook de sfeer van zijn omgeving. De kracht waarmee dit kan gebeuren kan zo groot zijn dat het een bijna onleefbare situatie wordt voor de persoon en zijn omgeving. Daarnaast is gebleken dat ADHD vaak gepaard gaat met allergieën, bijvoorbeeld overgevoeligheid voor melk. Allergieën worden in de Ayurveda gezien als een slecht functioneren van de spijsvertering, Agni. Doordat Vata invloed heeft op alle lichamelijke - en geestelijke processen zoals emoties/gevoelens, concentratie, enzovoorts zal er, wanneer er niet vroegtijdig behandeld wordt met name bij kinderen een afwijkende basis ontstaan van waaruit het kind en later de adolescent / volwassenen de wereld beziet en ervaart.  Dit kan veel frustraties en onbegrip opleveren zowel bij de persoon als de omgeving. Dit kan voor een groot deel voorkomen worden door een Ayurvedische begeleiding aan het kind te geven. Wanneer dit zelf aanstuur vermogen steeds minder wordt kunnen, door een veel te hoog Vata, allerlei problemen / symptomen zich voordoen.

Symptomen / Criteria
Eerste symptomen van ADHD bij zeer jongen kinderen (3 - 6 jaar) zijn vaak moeilijk vast te stellen. Waar het omgaat is dat het kind langdurig niet mee kan komen met kinderen uit de eigen leeftijd en daarbij opvallend ander gedrag vertoont. Dit valt meestal pas echt op wanneer het kind naar de peuterspeelzaal of basisschool gaat. De ADD valt meestal pas op latere leeftijd op, circa 13 jaar, doordat er in de loop van het basisonderwijs steeds meer leerstoornissen ontstaan. Uit alle voorkomende problemen bij ADHD is een lijst samengesteld verdeeld in drie kenmerken en onderverdeeld in meerdere symptomen. De moeilijkheid bij het vast stellen van de diagnose ADHD is dat het een observatie is van ouders, leerkrachten en psycholoog / psychiater. De vraag rijst dan ook wat neem je als uitgangspunt, wat is acceptabel en wat niet. Volgens Ayurveda is in dit geval het welbevinden en welzijn van de patiënt het belangrijkste. Aan de DSM IV criteria A t/m E moet voldaan worden voordat ADHD medisch is vastgesteld.

A. Zes of meer van de onderstaande symptomen moeten gedurende minimaal zes maanden aanwezig zijn geweest in een mate die onaangepast is en niet past bij het ontwikkelingsniveau.

1. Aandachtstekort  /  Symptomen:

• Slaagt er niet in voldoende aandacht te geven aan details of maakt achteloos fouten in schoolwerk, werk of bij andere activiteiten.
• Heeft vaak moeite de aandacht bij taken of spel te houden.
• Lijkt vaak niet te luistern als hij/zij direct aangesproken wordt.
• Volgt vaak aanwijzingen niet op en slaagt er vaak niet in schoolwerk, karweitjes af te maken of verplichtingen op het werk na te komen (niet veroorzaakt door oppositioneel gedrag of onvermogen van begrip)
• Heeft vaak moeite met het organiseren van taken en activiteiten.
• Vermijd, houdt niet van of is onwillig zich bezig te houden met taken met een langdurige geestelijke inspanning
• Raakt vaak dingen kwijt die nodig zijn voor bezigheden en taken
• Wordt vaak afgeleid door uitwendige prikkels.
• Is vaak vergeetachtig bij dagelijkse bezigheden.

Zes of meer van de onderstaande symptomen moeten gedurende minimaal zes maanden aanwezig zijn geweest in een mate die onaangepast is en niet past bij het ontwikkelingsniveau.

2. Hyperactiviteit  /  Symptomen:

• Beweegt vaak onhandig met handen en voeten, kan niet stil zitten.
• Staat vaak wanneer men verwacht wordt op de plaats te zitten
• Rent rond of klimt overal op wanneer dit ongewenst is. Adolescenten en volwassen kunnen gevoelens hebben van rusteloosheid.
• Kan moeilijk rustig spelen of zich bezig houden met ontspannende activiteiten.
• Is vaak ‘in de weer’ of ‘draaft maar door’.
• Praat vaak aan een stuk door.

3. Impulsiviteit  /  Symptomen:

• Gooit het antwoord er al uit voordat de vraag afgemaakt is.
• Heeft vaak moeite op zijn/haar beurt te wachten.
• Verstoord vaak bezigheden van anderen of dringt zich op. (b.v. mengt zich zomaar in gesprekken of spelletjes).

B.  Een aantal van al deze symptomen moeten voor het zevende jaar aanwezig zijn.
C.  Een aantal van deze symptomen moeten op verschillende terreinen aanwezig zijn (school, thuis, werk).
D.  Er moeten duidelijke aanwijzingen en beperkingen zijn in het sociale-, school- of beroepsmatige functioneren.
E.  Deze symptomen komen niet alleen voor in andere psychische stoornissen van de persoon.


Oorzaken en risico factoren
Dat ADHD een stoornis is die niet vanzelf overgaat is al door diverse wetenschappers onderzocht en vastgelegd. Een autoriteit op dit gebied is Russel A. Barkley 3, een Amerikaan die zijn leven gewijd heeft aan onderzoek en erkenning van ADHD als stoornis, diagnostiek en behandeling. Uit veel onderzoeken 4 blijkt steeds weer dat het niet om één factor gaat maar drie of meer die er voor zorgen dat hyperactief gedrag zich uit als ADHD. Er is een verschil tussen oorzaken en factoren. Oorzaken van ADHD zijn invloeden waarvan men tot op heden ze alleen kan constateren maar nog niet kan wijzigen of wegnemen, factoren zijn invloeden waarvan men weet dat ze ADHD symptomen oproepen of verergeren. De volgende oorzaken en risicofactoren zijn tot op heden bekend:

1.  Erfelijkheidsoorzaak

• In een familiaal onderzoek bij adoptie kinderen en families 5  6 is de invloed bevestigd van genetische factoren. Een gezin met een kind met ADHD heeft 1 tot 5 maal meer kans op een broertje of zusje met de zelfde symptomen, bij tweedegraads familieleden is deze factor 2 maal. De moeilijkheid met dit soort onderzoeken is om na te gaan of het erfelijke factoren zijn of gemeenschappelijke omgevingsfactoren of omgevingsfactoren van unieke aard d.w.z. de unieke aard van kinderen in een gezin.
• Uit wetenschappelijk onderzoek blijkt dat het hier gaat om twee genen die te maken hebben met het dopamine transport systeem (neurotransmissie/overdracht van signalen) tussen zenuwcellen 7, 8 onderling.
• De gezondheidsraad vermoedt dat 70 tot 80 % van de personen met ADHD een genetisch oorsprong hebben.

2.  Neurobiologische oorzaken
Ontregeling van de hersenfuncties door neurotransmitters en verminderd hersenvolume. Alle emoties, gevoelens, gedachten, gedrag en lichaamsfuncties worden aangestuurd, gecontroleerd, in stand gehouden én staan in verbinding met elkaar met behulp van zenuwcellen. Het zijn de zenuwcellen die de spieren en organen aansturen zoals emoties bijvoorbeeld tranen oproepen. Wanneer nu de communicatie tussen de zenuwcellen ontregeld wordt én de isolatie van de zenuwcellen verandert geeft dit problemen in gedrag, bewegingen en geestelijke functies.

A. Bij ADHD is de hoeveelheid van het hormoon dopamine (een soort postbode die berichten door geeft tussen zenuwcellen onderling in de hersenen) aanzienlijk verhoogd 9  Dit geeft een verstoring van de neurotransmissie (overdracht) tussen de zenuwcellen. Dit lijdt weer tot verstoring op diverse gebieden zoals gedrag, geheugen en concentratievermogen.

B. Uit onderzoek met de MRI scan 10, 11 is gebleken dat kinderen met ADHD 5-6 % kleinere hersenen hebben dan bij controlegroepen. Dit is ook de conclusie van de Gezondheidsraad 12. Recentelijk onderzoek 13 toont zelfs de specifieke plekken van verminderd volume aan en de verschillen in structuur van het hersenweefsel in de voorhoofdskwab aan beide zijkanten van de hersenen. Daarnaast zijn er nog verschillen gevonden in het volume van de grijze massa van de hersenen in grote gebieden. Deze gebieden samen staan bekend om hun controle over de aandacht- en impuls gedragingen en zijn het emotionele controle centrum van de mens. Doordat deze gebieden kleiner zijn geeft dit verstoringen in de bewegingen met name de subtiele, complexe en fijne bewegingen, spontaniteit - en impulsgedrag.


3.  Omgevingsfactoren
Er is nog niet veel bekend over de invloed van de omgeving of de leefstijl op ADHD. Van de volgende factoren vermoedt men dat ze de kans op ADHD vergroten: 

• Verkortte zwangerschappen, 32 weken of minder.
• Het risico begint bij een geboorte minder dan 2500 gram en neemt toe bij een geboorte gewicht onder de 1500 gram.
• Ernstige hersenbeschadiging veroorzaakt door hoofdletsel of infecties.
• De ongeboren baby blootstellen aan alcohol 14 en/of roken15  te samen met een genetische aanleg.
• Drugsgebruik tijdens zwangerschap.

Van de volgende factoren zijn er sterke aanwijzingen dat ze  ADHD symptomen verergeren:

• Kwaliteit van de opvoeding en gezinsinvloeden 16. 
• Een rommelig en chaotisch gezinsklimaat en een gebrek aan structuur en regelmaat hebben een ongunstige invloed. Daarnaast het veelvuldig uiten van negatieve emoties zoals kritiek en afkeuring 17.
• Lage sociaal-economische klasse
• Disharmonische gezinnen
• Kleine behuizing
• Psychiatrische stoornissen bij de ouders
• Verwaarlozing
• Mishandeling

4.  Voeding
Uit INCA onderzoek 18 met een standaard eliminatie dieet bleek dat kinderen met ADHD en zonder medicatie een verbetering gaven in het hyperactieve gedrag. Een eliminatiedieet is een dieet voor het opsporen van allergieën. Gedurende 4-6 weken worden alle voedingsmiddelen vermeden waarvan bekend is dat zij gezondheidsklachten kunnen opleveren. Uit een ander onderzoek is gebleken dat met name geel kleurstoffen in levensmiddelen ADHD symptomen verergeren.

5.  Verstoring van de basis constitutie – Prakriti
Van de zeven basisconstituties (Vata, Pitta, Kapha en Vata-Pitta, Vata-Kapha, Pitta-Kapha en Vata-Pitta-Kapha) zijn degene die Vata als belangrijkste dosha aanwezig hebben het meest gevoelig voor ADHD stoornissen. Doordat Vata alle bewegingen en zenuwimpulsen aanstuurt veroorzaakt deze het hyperactieve deel van ADHD. ADHD wordt gezien als een chronische verstoring van Vata.

Comorbiditeit 19
Comorbiditeit is een mooi woord voor het hebben van twee of meer stoornissen in een persoon. De volgende stoornissen worden regelmatig geconstateerd bij ADHD patiënten:

1. PDD-NOS (Pervasive Developmental Disorder Not Otherwise Specified) een milde vorm van autisme.
2. DCD (Developmental Co-ordination Disorder) ook wel DAMP (Deficit in Attention, Motor control and Perception) 20, 21 . Lichte motorische stoornissen.
3. Ontwikkelingsproblemen met taal en spraak.
4. OOD (Oppositioneel opstandige gedragsstoornis). Dit gedrag omvat ongewoon negatief, afwijzend, ongehoorzaam, vijandig gedrag. Op latere leeftijd ontwikkeld dit zich tot een antisociale gedragstoornis (CD, Conduct Disorder). Uit onderzoek blijkt dat ongeveer 50 % van de patiënten met ADHD dit vertonen.
5. Epilepsie.
6. Specifieke leerstoornissen zoals dyslexie (problemen met lezen), dyscalculie (problemen met rekenen) en dysorthografie (spellingsproblemen).
7. Tics en het syndroom van Gilles de la Tourette.
8. Angststoornissen.
9. Stemmingsstoornissen.
10. Slaapstoornissen.
11. Bij niet behandelen is de kans op verslaving aan drugs of alcohol vrij groot.

ADHD en volwassenen
Veel volwassen die kampen met ADHD hebben vooral problemen met het krijgen van de juiste diagnose en gepaste hulpverlening. Vaak voelen deze personen zich onaangepast en niet begrepen maar hebben zij zich door de jaren heen leren aanpassen en de grootste problemen weten te maskeren. Uit onderzoek is gebleken dat van alle onderzochte patiënten met ADHD ongeveer 50 % op volwassen leeftijd aanzienlijk minder tot geen ADHD gedrag meer vertoont. In de onderzochte groep volwassen hebben de hersenen zich in de loop van de tijd ontwikkeld tot een normaal volume. Hoe of waarom is nog niet bekend.

Andere stoornissen aanzien voor ADHD
Er zijn een hele reeks aandoeningen die ADHD - achtige verschijnselen kunnen oproepen bij uw kind. Het is verstandig om u ervan te verzekeren dat het een van deze aandoeningen beslist niet is voordat u de diagnose ADHD aanvaardt voor uzelf of uw kind. Er is een website waar al deze aandoeningen staan vermeld: www.url.biz.

Ayurvedische benadering
Het lijkt onbegrijpelijk dat Ayurveda een heldere kijk kan bieden op zo’n moderne ziekte als ADHD. Een aandoening die pas de laatste decennia in de medische wereld de aandacht heeft gekregen. Toch is dit niet zo verwonderlijk. In de klassieke werken worden maar een 20 - tal aandoeningen in detail beschreven. Wat echter  wel uitgebreid én in detail beschreven wordt zijn de onderliggende verbanden en samenhang tussen de 5 elementen (Tridosha) in de mens en zijn omgeving; hoe deze te herkennen én hoe stoornissen te herkennen zonder een gedetailleerde beschrijving van de stoornis zelf! Daarnaast is het in de Ayurveda ongebruikelijk om een stoornis een naam te geven. Zeker wanneer er nog veel onduidelijkheden zijn en er sprake is van kinderen. Kinderen zijn zo gevoelig voor hun omgeving. Ze zijn nog zo sterk bezig zich aan te passen aan al die nieuwe impulsen die de huidige moderne maatschappij met zich meebrengt. Volwassen hebben geleerd deze te negeren, kinderen moeten dat nog leren. Ze een stempel opleggen in zo’n groeifase is dan niet handig. Laat het kind eerst leren scheiden wat belangrijk is en wat niet. Laat het zoveel mogelijk op eigen kracht zich leren handhaven in de maatschappij. Een vroegtijdige Ayurvedische behandeling van een kind met ADHD kan veel verbeteringen geven, frustraties verminderen en de persoonlijke en sociale ontwikkelingen harmonischer laten verlopen.

Diagnose
Ayurveda heeft methoden ontwikkeld om zowel de balans als de onbalans in een constitutie waar te nemen met behulp van het Tridosha systeem. Een van de belangrijkste methoden is de polsdiagnose. Ook tong, ogen, nagels, huid, manier van doen enzovoorts vertellen alles over de Prakriti en de verstoring Vikriti. Daarnaast zal de Vaidya zich ook een beeld vormen over de geestesgesteldheid van de cliënt. Want beiden (Tridhatu en Triguna) beïnvloeden elkaar.

Prakriti is de verhouding waarin de 5 elementen zich verdelen en manifesteren in het lichaam en de geest meegegeven vanaf de geboorte. Deze 5 elementen heeft Ayurveda voor het lichaam onderverdeeld in 3 groepen, tridhatu’s, te weten: Vata: Ruimte en Lucht; Pitta: Vuur en Water; Kapha: Aarde en Water. In balans worden deze drie groepen tridhatu’s (basisconstitutie) genoemd in onbalans worden ze tridosha’s (onbalans van de constitutie) genoemd. Voor de geest kent Ayurveda de triguna’s: Satva, Rajas en Tamas. Satva staat voor een rustige, bedaarde geest met een scherp en helder intellect waardoor de tridhatu’s in balans kunnen zijn. Geest en lichaam zijn geharmoniseerd. Rajas staat voor een onderzoekende, rusteloze en gemakkelijk overprikkelde geest. Te vergelijken met een overmaat aan vuur, Pitta eigenschappen. Een Tamas geest is ongeïnteresseerd, lusteloos, vangt geen prikkels op en kan ze ook niet opslaan in het geheugen, Kapha eigenschappen.

Wanneer Vata chronisch verstoord is in een Vata kind zal dit ADHD symptomen geven. Waarbij zowel de Tridhatu als de Triguna verstoord kunnen zijn. Het is ook goed mogelijk dat de opbouw van toxines en afvalstoffen (ama) in het lichaam 22  de ADHD symptomen veroorzaken.

Tridosha en ADHD
Ayurveda verdeelt de vijf elementen in drie groepen de Tridathu.
Deze indeling geeft al een eerst inzicht in waarom Ayurveda ADHD als een Vata stoornis ziet.
Namelijk een ADHD persoon is veelal hyperactief = véél te beweeglijk, een Vata eigenschap.

VATA 23	Lucht, Ether	Is een bewegende, expanderende, creatieve kracht. Zij is de belangrijkste dosha omdat het ook de bewegende kracht verzorgt van de andere twee doshas.
Vata eigenschappen zijn: ruw, licht, beweeglijk, overvloedig, snel, koud, grof en niet glibberig.
PITTA 24	Vuur, Water	Is een stromende, verwarmende, transformerende kracht.
Pitta eigenschappen zijn: heet, scherp, vloeibaar, vlezige geur, zure scherpe smaak.
KAPHA 25	Aarde, Water	Is een cohesieve, samenhangende kracht.
Kapha eigenschappen zijn: stabiliteit, olieachtig, glad, zacht, zoet, essentie, solide, traag, onbuigzaam, zwaar, glibberig en helder.

VATA 23 Lucht,
Ether Is een bewegende, expanderende, creatieve kracht. Zij is de belangrijkste dosha omdat het ook de bewegende kracht verzorgt van de andere twee doshas.
Vata eigenschappen zijn: ruw, licht, beweeglijk,
overvloedig, snel, koud, grof en niet glibberig.

 

 

 

 

PITTA 24 Vuur,
Water Is een stromende, verwarmende, transformerende kracht.
Pitta eigenschappen zijn: heet, scherp, vloeibaar,
vlezige geur, zure scherpe smaak.

KAPHA 25 Aarde,
Water Is een cohesieve, samenhangende kracht.
Kapha eigenschappen zijn: stabiliteit, olieachtig,
glad, zacht, zoet, essentie, solide, traag,
onbuigzaam, zwaar, glibberig en helder.

Afhankelijk van een heleboel factoren kunnen in de loop van de tijd de andere twee doshas verstoord raken door het te veel aan Vata. Vata treedt dan buiten zijn natuurlijke plaats, kwaliteit en kwantiteit. Dit kan allerlei andere verstoringen geven zoals een verstoorde spijsvertering (mager worden), allergieën, sterk wisselende eetlust, een verslechterd geheugen, uitgedroogd raken, constipatie, enzovoorts. Allemaal symptomen als gevolg van verhoogd Vata.
Subdoshas en ADHD. De subdoshas die als eerste verstoord worden bij ADHD zijn:

Prana Vata
die de hersenen, zintuiglijke waarnemingen en de mind aanstuurt. Wanneer Prana Vata vermindert zal er sprake zijn van een verminderd leervermogen (opname, vasthouden én herinneren) en een hyperactieve mind.

Sadhaka Pitta
die zorg draagt voor de emoties aan en daardoor zijn effecten heeft op het hart. Een verstoring hier wordt in verband gebracht met een verminderd leervermogen wat meegaat naar de adolescent en jonge volwassenen – volgens de Ayurveda de Pitta fase in het leven van de mens.
 
Tarpaka Kapha 
draagt zorg voor de ruggenmergvloeistof, sinusholtes en de zintuigen. Een verstoring hier wordt in verband gebracht met leerproblemen zonder hyperactiviteit.
Afhankelijk van hoe lang ADHD onbehandeld is kunnen er meerdere subdoshas in onbalans raken. In onderstaande tabel is te zien waar de verschillende subdoshas verantwoordelijk voor zijn.

VATA	ZETEL	ZORGT VOOR
PRANA VATA	Hart, hoofd, borstkas, longen  en delen van de hersenen,   gezicht, oren, neus en tong.	Hartactiviteiten, geestelijke functies: concentratie,   werking van het verstand en de zintuigen.
UDANA VATA	Navel, longen en borstkas en  strottenhoofd.	Opwaartse bewegingen: spraak, oproepen van  enthousiasme, versterkt mentale en fysieke kracht, geest,  verstand en geheugen.
SAMANA VATA	Maag, twaalfvingerige darm,  dunne darm en maagstreek.  Tussen hart en navel.	Verloop van de spijsvertering: aanwakkeren en brandende  houden, verdeelt de voedselstroom in het lichaam en  brengt afval naar de dikke darm.
VYANA VATA	Hart en diffuus verspreid over  het hele lichaam.	Bloedcirculatie, distributie via zenuwstelsel, huid, smering  gewrichten, transpiratie, circulatie van voedingsstoffen in  het lichaam en motoriek, tastzin. Subdosha dat Pitta en  Kapha voortbeweegt.
APANA VATA	Endeldarm, blaas en genitaliën,   onder de navel.	Stoelgang, menstruatie, zaad- en urinelozing en     barensweeën.

PITTA
PACHAKA PITTA	Maag, dunne darm en dikke darm.	Secretie van rasa uit voedselbrei, moeder van de 4 Pitta   subdoshas, werking verteringsenzymen,   lichaamstemperatuur.
RANJAKA PITTA	Rode bloedcellen, lever en milt.	Kleurvorming van rasa dhatu (van lymfevocht naar bloed).
SADHAKA PITTA	Hart.	Bezieling, emoties, wilskracht, doortastendheid, mentale     functies: intelligentie en geheugen, spraak, controle   hartfunctie.
ALOCHAKA PITTA	Ogen.	Het zicht, zet kleur om in impulsen naar de hersenen,  verbinding tussen ogen en emoties, warmte, tevredenheid  en heldere blik.
BRHAJAKA PITTA	Huid.	Pigmentatie, glans op de huid, huidsecretie en – absorptie  (b.v. massages).

KAPHA
AVALAMBAKA     KAPHA	Borstkas, longen, hart en bekken.	Versterking van hart, keelholte en heiligbeen. Zorgt voor  voeding aan hart, ondersteunt schoudergewricht, reguleert en  tempert, houdt de romp soepel en motiveert tot handelen.
KLEDAKA KAPHA	Maag en twaalfvingerige darm.	Bevochtiging en voorzien van enzymen in het   spijsverteringsstelsel, tempering Sadhaka Pitta, regulering  vochthuishouding in het lichaam. Voedt de andere 4 Kapha  subdoshas.
BODHAKA KAPHA	Tong, mond en keel.	Smaakwaarneming en herkenning, speeksel aanmaak.
TARPAKA KAPHA	Hoofd, sinusholten, hersenen en  ruggengraat.	Voedt de zintuigen 26, vloeistof uitwisseling tussen hersenen   en ruggenmerg, beschermd hoofd en bevochtigd hoofd,   bescherming en verkoeling van zintuigen.
SHLESHAKA     KAPHA	Gewrichten.	Stevigheid en smering van gewrichten, aan en afvoer van  gewrichtsvloeistof, verkoeling gewrichten, soepele    bewegingen.

Behandeling
Aangezien ADHD een stoornis is die vaak een genetische oorsprong heeft kan Ayurveda hier verlichting geven en vermindering van klachten door richtlijnen te geven over leefstijl, voeding en door bepaalde verjongende of reinigende therapieën toe te passen. Of de stoornis zal verdwijnen hangt van veel factoren af. In de Ayurveda wordt er per patiënt gekeken naar zijn unieke situatie: basis – constitutie, onbalans en symptomen. Dit maakt het uiterst moeilijk om hier heel concreet medicaties aan te reiken. De algemene regel is: balanceer het Vata dosha.

Ayurveda en voeding
Het grootste probleem bij kinderen met ADD (veelal leerproblemen) en ADHD is, het eten van voedingsmiddelen waar alle intelligentie uit is. Ofwel voedsel dat veel chemicaliën bevat: junk food, fast food en verschaald voedsel. Dit soort voedsel verstoort het intellect, de mind en het ritme van de mentale functies: het opname vermogen tijdens het leerproces, de kracht om dit vast te houden en het vermogen om het geheugen aan te spreken. De mind wordt niet gevoed met de juiste vitamines, mineralen en andere aspecten van de intelligentie uit de natuur. Volgens de Ayurveda heeft iedere plant, boom of struik zijn eigen intelligentie opgebouwd door de seizoenen heen. De belangrijkste factoren zijn: regenwater, grondwater, de bodemgesteldheid en de hoeveelheid zon. Gezond voedsel heeft al deze informatie van de seizoenen in zich op genomen en kan daarmee bijdragen aan de gezondheid van ieder mens. Wanneer eten te lang staat, gekookt wordt of bereid is met chemicaliën verdwijnt deze intelligentie langzaam. Je zou het kunnen vertalen naar het afbreken (bederven) van de ketens van koolhydraten, eiwitten en vetten. Wat wellicht net zo belangrijk is is het verdwijnen van de Prana die is opgeslagen in de plant. Al die informatie verdwijnt en wat overblijft zijn de pure chemische verbindingen. Door het lichaam hieraan te wennen wil het steeds extra prikkels ervaren om voldoening te krijgen uit het eten. Dit wordt ondervangen door chemicaliën als MSG toe te voegen hiervan is bekend dat het een ‘dooreet’ effect heeft. Maar ook bijvoorbeeld grote hoeveelheden zout of geraffineerde suiker. Juist zaken die ADHD symptomen kunnen stimuleren en activeren. Vooral kinderen die minder lichaamsgewicht hebben en daarnaast ook gevoeliger zijn dan volwassenen zijn juist hierdoor een zeer kwetsbare groep. Wanneer het lichaam gewend wordt om verse groenten en fruit te verteren zal het ook de intelligentie daarvan opnemen. Hierdoor kan het lichaam en de geest beter in balans blijven en zich aanpassen aan wisselende omstandigheden.

Voedingstips:

• Geef het kind een volledig ontbijt voordat het naar school gaat of gaat spelen
• Zorg voor gezond eten, met fruit op vaste tijden.
• Voorkom kant en klaar maaltijden, eet liever verse maaltijden zonder toevoegingen en houdbaarheid verlengende middelen.
• Bij voorkeur geen snoep en anders vriendelijk snoep zonder additieven. Een lekkere snack kan zijn ongezouten noten en rozijnen.
• Voorkom voedingsmiddelen waar E-nummers of andere toevoegingen inzitten: kleurstoffen, smaakstoffen, emulgeerstoffen, chemische rijsmiddelen , enzovoorts.
• Gebruik geen geraffineerde suiker.
• Gebruik kruiden thee en bijvoorbeeld honing in plaats van frisdranken met koolzuur.
• Gebruik geen koude dranken, beter is vers fruit.
• Warm eten zorgt voor een betere gronding dan koud of gekoeld eten.
• Voorkom ijs. Een stukje taart is dan een beter alternatief.
• Eet aan tafel de maaltijden en tussendoortjes. Overstimulatie kan de vertering en opname van het eten verstoren.
• Eet niet meer dan 1 keer per week rood vlees. In India waar men weinig tot geen rood vlees eet komt ADHD vrijwel niet voor.
• Omega 3 & 6 visolie tabletten. Er zijn allerlei merken visolie tabletten op de markt. Het heeft de voorkeur om voor een goed merk te kiezen. Laat u hierover goed informeren. Combineer deze tabletten met vitaminen D en E. Sommige fabrikanten leveren al capsules waar deze vitaminen in zitten. U kunt er natuurlijk ook voor kiezen om 2 keer per week verse vis te eten, gebakken in een beetje olie.

Leefstijl tips:

• Geef het kind grenzen aan, wees daarin vriendelijk, rustig, opbouwend maar vooral vasthoudend. Uw gedrag werkt als een spiegel naar het kind. Beloon het kind bij goed gedrag, wees opbouwend en positief.
• Voorkom dat het kind bloot gesteld wordt aan antisociaal gedrag zoals pesten, agressie en delinquenten.
• Wees alert op mogelijk bijkomende problemen van ADHD zoals bijvoorbeeld dyslexie, PDD-NOS of andere stoornissen. Ga hiervoor zo snel mogelijk naar bevoegde instanties.
• Vermijd overstimulatie van de zintuigen door een rustige inrichting van het huis en de kinderkamer.
• De kleuren blauw en groen in een kamer werken kalmerend.
• Zorg voor een warme temperatuur in de slaapkamer.
• Beperk TV kijken en onrustige programma’s.
• Voorkom stress.
• Zorg in huis voor rust momenten voor uzelf én het kind.
• Zorg voor een vast dag en nachtritme. Met vaste etenstijden, slaaptijden (tussen de 10 en 12 uur) en vaste handelingen en acties.
• Zorg voor een goede hygiëne
• Zorg voor voldoende tijd om te spelen. Wissel fysieke activiteiten waarbij het kind zijn energie kwijt kan (lekker buiten spelen in de frisse lucht) af met rustige, kalmerende activiteiten zoals teken, schilderen, kleuren.
• Voor het slapen gaan luisteren naar rustige muziek.
• Masseer het kind 2 – 3 keer per week met sesamolie, laat dit ± 20 – 30 min. intrekken gevolgd door een warm bad of douche.
• Doe 5 druppels sesamolie in ieder oor indien mogelijk.
• In ieder neusgat 1 druppel Brahmi olie en masseer de neus zachtjes.
• Zorg in de winter voor een goede bescherming van het hoofd en de oren tegen de kou.
• Ayurvedische Kruiden:
• Zenuw kalmerende kruiden zijn: Brahmi, Shankhapushpi en Jatamansi. Neem hiervan in gelijke delen één eetlepel twee keer per dag voor de maaltijd met een glas warm water of meng de kruiden in wat ghee en honing. Met name Brahmi voedt en ondersteunt zowel het hart als de mind. Shankhapushpi verbeterd het leervermogen en Jatamansi voedt en ondersteunt het zenuwstelsel 27.
• Kalmerende en stoelgang bevorderende kruiden zijn: Triphala of Haritaki.
• Laat u informeren door een Vaidya voor een verantwoorde medicatie.

Yoga / Pranayama:

• Voor volwassenen is het heel geschikt om te leren mediteren. Dit kalmeert de onrustige geest en helpt de concentratie te verbeteren. Voor kinderen zijn hier andere programma’s beschikbaar.
• Als ouder kunt u de wisselende neusgat Pranayama oefenen in aanwezigheid van het kind. De meeste kinderen vinden het leuk om dingen na te doen.
• Doe samen enkele eenvoudige yogahoudingen met altijd als afsluiting de rusthouding, met de rug op de grond liggen, armen en benen iets uit elkaar.

Naast bovengenoemde tips is het ook mogelijk om een Pancha Karma behandeling te ondergaan waarbij alle toxines uit het lichaam verwijderd worden. Dit wordt niet geadviseerd bij kinderen. Zij kunnen een milde vorm van abhyanga massage ondergaan of shirodhara. ADHD is een vervelende en complexe stoornis die veel eist van het kind, het gezin en de omgeving. Kinderen die er onderleiden zijn vaak uiterst gevoelig en intelligent maar kunnen door de stoornis deze kwaliteiten niet tonen en zich eigen maken. Dit heeft vaak veel frustraties en misverstanden tot gevolg bij het kind, thuis, op school en voor volwassenen op het werk. Deze kinderen hebben net zoveel rechten als andere kinderen. Omdat zij zich vaak niet bewust zijn van hun aandoening hebben zij extra aandacht nodig vanuit hun omgeving, ouders, familie, vrienden, leerkrachten en de maatschappij. Een Ayurvedische benadering van ADHD kan veel storingen en frustraties verhelpen en het kind maar ook een volwassene helpen naar een prettigere beleving van zichzelf en zijn omgeving.

Refferenties:

1. Rapport advies over diagnostiek en behandeling van ADHD, van de Gezondheidraad aan Min. v. Volksgezondheid, Welzijn en Sport, kenmerk 0780/ig/mr/606-NI.
2. Bekend bij het ministerie onder kenmerk: GVM/GGZ/99386. 13 November 2000.
3. Zie de website van het Trimbos Instituut.
4. Attention - Deficiant Hyperactivity Disorder’; een handleiding voor diagnose en behandeling en ‘Taking Charge of ADHD, Authoritative Guide for Parents’.
5. Auteur: Russel A. Barkley. Guilford Publications.
6. Hermanns JJM, Family risks and family support: an analyses of concepts. In: HermannsJ, Leu H. Family risks and family support. Delft 1998: Eburon.
7. Faraone SV, Biederman J. Genetics of attention deficit hyperactivity disorder. Child Adolescent Psychiatric Clinic North America 1994; 3:285-302
8. Tannock R. Attention deficit hyperactivity disorder: Advances in cognitive, neurobiological and genetic research. J. Child Psychol Psychiatry1998; 39: 65-99.
9. Castellanos FX, Lau E, Tayebi N, e.a. Lasck of an association between dopamine 4-receptor polymorphism and attention deficit hyperactivity disorder.
10. Genetic and brain morphometric analyses. Mol Psychiatry 1998; 3: 431 – 4.
11. Faraone SV, Biederman J, Weiffenbach B, e.a. Dopamine D4 gene 7-repeat allele and attention deficit hyperactivity disorder. Am. J Psychiatry 1999; 156 (5): 768-70.
12. Onderzoek gepubliceerd in ‘The Lancet’, Vol. 355, Issue 9231, blz. 146 – 1461, April 2000.
13. Castellanos F.X., Giedd J.N., Marsh W.L., e.a. Quantitative brain magnetic resonance imaging in attention deficit hyperactivity disorder. Arch Gen Gen Psychiatry 1996;
14.  53: 607-16. based approach. Mol Psychiatry 1998; 3: 38-41.
15. Rapport advies over diagnostiek en behandeling van ADHD, van de Gezondheidraad aan Min. v. V.W. en Sport, kenmerk 0780/ig/mr/606-NI. Bekend bij het ministerie onder kenmerk: GVM/GGZ/99386. 13 November 2000.
16. Sowell E, Peterson B. ‘Cortical Abnormalities in children and adolescents with Attention Deficit Hyperactivity Disorder’ in ‘The Lancet’, Vol. 362, Issue 9397, Nov. 2003,
17. Streissguth AP, Barr HM, Sampson PD, e.a. IQ at the age 4 in relation to maternal alcohol use and smoking during pregnancy. Dev. Psychology 1989; 25:3-11.
18. Milberger S, Biederman J, Faraone SV, e.a. Further evidence of an association between attention deficit hyperactivity disorder and cigarette smoking: Findings from a high risk sample of siblings. American Journal Addict 1997; 6: 205-17.
19. Biederman J, Milberger S, Faraone SV, e.a. Family-enviromental risk factors for attention deficit hyperactivity disorder. A test of Rutter’s indicators of adversity.
20. Arch Gen Psychiatry 1995; 52: 464-70.
21. Woodward L, Dowdney L. The parenting and family functioning of children with hyperactivity. J Chil Psychol Psychiatry 1998; 39: 39 (2): 171.
22. Pelsser LM, Buitelaar JK. Gunstige invloed van een standaard eliminatiedieet op het gedrag van jonge kinderen met ADHD, een verkennend onderzoek. 2002.
23. Ned. Tijdschrift Geneesk.; 146: 2543-2547.
24. Multidisciplinaire richtlijnen ADHD. Trimbos Instituut te Utrecht. Internet site: www.ggzrichtlijnen@trimbos.nl
25. Gillberg C. Hyperactivity, inattention and motorcontrol problems; prevalence comorbidity and background factors. Folia Phoniatr Logop 1998; 50(3): 107-17.
26. Landgren M, Kjellman B, Gillberg C. Attention deficit disorder with developmental coordination disorders. Arch Dis Child 1998; 79(3): 207-12.
27. Dr. Jay Apte, Dir. Kerala Ayurveda Academy. www. Ayurvedaacademy.com. Site bezocht aug. 2009.
28. Charaka Samhita, Vimanasthanam, hoofdstuk 8, vers 98.
29. Charaka Samhita, Vimanasthanam, hoofdstuk 8, vers 97.
30. Charaka Samhita, Vimanasthanam, hoofdstuk 8, vers 96.
31. Vaghbhata Samhita, Sutrasthana, hoofdstuk 12, vers 18.
32. Maharishi Ayurveda Newsletter Archive; www.mapi.com